Ταυτότητα της Πράξης

Τα βιοαπόβλητα έχουν λάβει ιδιαίτερη προσοχή διεθνώς λόγω των περιβαλλοντικών, οικονομικών & κοινωνικών επιπτώσεών τους. Τα χαρακτηριστικά της εν λόγω ροής βασίζονται στην υψηλή βιοαποδομησιμότητα, η οποία καθιστά δύσκολη τη διαχείρισή τους. Περισσότερα προβλήματα δημιουργούνται σε περιπτώσεις όπως οι μεσογειακές χώρες (π.χ. Ελλάδα & Κύπρος) όπου τα βιοαπόβλητα αφορούν στο 40% & ταυτόχρονα επικρατούν υψηλές θερμοκρασίες καθόλη τη διάρκεια ενός έτους.

Κοινά προβλήματα ως προς τη διαχείριση των απορριμμάτων στις 2 αυτές περιοχές παρατηρούνται επίσης εξαιτίας του τουριστικού μοντέλου που επικρατεί. Η οικονομία των παράλιων περιοχών είναι πιο ανεπτυγμένη σε σχέση με την ενδοχώρα τους, δημιουργώντας μεγάλες ανομοιογένειες και ως προς την παραγωγή των απορριμμάτων (φαινόμενο εποχικότητας).

Στα διαχειριστικά προβλήματα των απορριμμάτων στις εν λόγω περιοχές θα πρέπει να προστεθεί & η δυσκολία που παρουσιάζεται εν γένει στις απομακρυσμένες περιοχές τόσο από την ηπειρωτική χώρα όσο & από τα κέντρα διαχείρισης των απορριμμάτων. Για το λόγο αυτό, το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο για τη διαχείριση των βιοαποβλήτων, ορίζει πως τα Κράτη Μέλη πρέπει να ενισχύσουν τη ξεχωριστή συλλογή των βιοαποβλήτων και την επεξεργασία τους κατά τρόπο που να διασφαλίζεται υψηλό επίπεδο περιβαλλοντικής προστασίας.

Ωστόσο, οι υφιστάμενες τεχνικές διαχείρισης των βιοποβλήτων σε Ελλάδα & Κύπρο εξακολουθούν να βασίζονται στην ταφή με σοβαρές περιβαλλοντικές συνέπειες, όπως :

  • εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, 
  • διαρροές στραγγισμάτων στο έδαφος, 
  • απαίτηση εκτάσεων γης 
  • μη αξιοποίηση των βιοαποβλήτων ως πρώτη ύλη. 

Συνυπολογίζοντας τα παραπάνω αναπτύχθηκε η ιδέα για την αξιοποίηση των συγκριτικών αποτελεσμάτων των προτεινόμενων διασυνοριακών δράσεων του έργου ΒΙΟΜΑ.

Η λύση που προτείνεται βασίζεται σε όλα τα προαναφερθέντα τοπικά χαρακτηριστικά & για αυτό στοχεύει στην προ-επεξεργασία των βιοαποβλήτων με ξήρανση στην πηγή παραγωγής τους, δηλαδή τα νοικοκυριά. Στη συνέχεια, αξιοποιούνται τα συγκριτικά πλεονεκτήματα του έργου μέσω του διαφορετικού τρόπου αξιοποίησης του ξηραμένου υλικού & ταυτοποιούνται όλες οι πιθανές του χρήσεις με βάση τα εγγενή χαρακτηριστικά της περιοχής.

Για την περίπτωση της Νάξου επιλέχθηκε η μελέτη της πελλετοποίησης του υλικού σε κατάλληλη αναλογία με βιομάζα γεωργικών υπολειμμάτων με σκοπό την παραγωγή πέλλετ σύμμεικτης βιομάζας & τη μετέπειτα αξιοποίηση ως ανανεώσιμη καύσιμη ύλη του για την παραγωγή βιοενέργειας -δεδομένου ότι στην περιοχή μπορεί να αξιοποιηθεί εν συνεχεία σε λέβητες για τη θέρμανση κτηρίων & επομένως την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας & φυσικά της ενεργειακής εξάρτησης του νησιού από τη μακρινή ηπειρωτική χώρα.

Για την Κοινότητα Παλώδιας, η παραγόμενη ξηρή βιομάζα θα οδηγείται σε υφιστάμενη μονάδα αναερόβια χώνευσης του ΤΕΠΑΚ για την παραγωγή βιοαερίου & χωνεύματος –& εν συνεχεία θερμική αξιοποίηση & χρήση ως εδαφοβελτιωτικό αντίστοιχα. Ακόλουθα, η φύση των προτεινόμενων δράσεων υπέδειξε το εταιρικό σχήμα που αποτελείται από επιστημονικούς φορείς -ΤΕΠΑΚ & ΕΚΕΤΑ- οι οποίοι φέρουν το απαραίτητο επιστημονικό υπόβαθρο & εμπειρία στην ανάπτυξη διαχειριστικών συστημάτων απορριμμάτων, το Τμήμα Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης & Περιβάλλοντος της Κύπρου σε συνδυασμό με τις Αρχές των δύο περιοχών εφαρμογής που αποτελούν την κινητήριο δύναμη για την υλοποίηση του έργου.

Η αναγκαιότητα της προτεινόμενης πράξης βασίζεται στην ολοκλήρωση της υλοποίησης των τοπικών σχεδίων των περιοχών εφαρμογής για τη διαχείριση των απορριμμάτων με καινοτόμα συστήματα και φέρει ουσιαστικά οφέλη:

  • Περιβαλλοντικά: προωθείται η διαλογή των βιοαποβλήτων στην πηγή & μετατρέπεται σε τελικά προϊόντα υψηλής ποιότητας με προστιθέμενη αξία. Ακόμη με την εκτροπή του οργανικού φορτίου από τους ΧΥΤΑ, θα επιτευχθεί μείωση των αερίων του θερμοκηπίου & παράταση του χρόνου ζωής των ΧΥΤΑ.
  • Κοινωνικο-οικονομικά: η πράξη προορίζεται για απομονωμένες κοινότητες όπου η διαχείριση των βιοαποβλήτων σε αποκεντρωμένα συστήματα είναι πιο επικερδής & αποδοτική απ' ότι η λύση των κεντρικών μονάδων επεξεργασίας. Επιπρόσθετα, θα επιτευχθεί κέρδος λόγω της μείωσης των δρομολογίων μεταφοράς & συλλογής των απορριμμάτων. Ακόμη, θα προωθηθεί η ευαισθητοποίηση ως προς τη διαχείριση των απορριμμάτων τόσο των αρμόδιων φορέων όσο & του ευρύτερου κοινού.

Τέλος, προβλέπεται η δημιουργία θέσεων εργασίας για ένα ευρύ φάσμα απασχόλησης.